حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2526
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
بخاطر ميآورد . اين سختترين جنگى بود ، كه طرفين با يكديگر كردند و بالاخره پارتيها روميها را درهم شكستند . عدّه سپاهيان اردوان زياد بود و همه خوب مجهّز بودند . اين قشون از سواران تيرانداز خوب تشكيل يافته بود و بعلاوه سپاهيانى در اين جنگ شركت داشتند ، كه سنگين اسلحه بشمار ميرفتند ، زيرا اسلحه دفاعيشان كامل بود . اينها بر شترهائى سوار و داراى نيزههاى بلند بودند ( هروديان ، كتاب 4 ، بند 28 ) . لشكر رومى از لژيونها تركيب يافته بود و عدّه بسيارى از سپاهيان سبكاسلحه آن را كمك ميكرد و بعلاوه يك دسته قوى از سواره نظام مورىتانيا « 1 » در اين قشون داخل بود ( هروديان ، كتاب 4 ، بند 30 ) . ديوكاسّيوس گويد ، كه جنگ در سر آبشخور درگرفت ( كتاب 78 ، بند 26 ) ، ولى هروديان نوشته ، كه سوارهنظام پارت سخت حمله كرده بروميها باران تير بباريد ، بعد جدالى رويداد ، كه به طول انجاميد ، روميها از تيرهاى سواران پارتى و نيزههاى دستهء شتر سواران سخت در عذاب بودند و هرچند هرزمان ، كه بدشمن ميرسيدند ، در جنگ تنبتن فائق ميآمدند ، ولى از زيادى تلفاتى ، كه از سواران پارتى و شترسواران به آنها ميرسيد ، مجبور ميگشتند عقب بنشينند . در اين احوال پارتيها روميها را تعقيب ميكردند و روميها براى جلوگيرى از اين تعقيب گلولههائى خاردار به زمين ميافشاندند يا كارى ديگر ميكردند ، كه بپاهاى شترها آسيب رسانيده حركت سواران پارتيها را كند كنند . اين حيله براى روميها خيلى مفيد افتاد و تعقيبكنندگان به زحمت افتاده دست از تعقيب برداشتند . پس از آن هردو طرف باردويشان برگشتند ، بىاينكه نتيجه قطعى گرفته باشند . روز ديگر هم طرفين از صبح تا شام جنگيدند ، بىاينكه بنتيجهاى رسيده باشند ، ولى هروديان اين جدال را توصيف نكرده . پس از آن روز سوّم در رسيد و پارتيها حمله را شروع كردند ، با اين مقصود ، كه تمامى قواى خود را به كار برده روميها را محاصره و اسير كنند . چون نفرات پارتيها بيش از عدّه روميها بود ، اينها در اين
--> ( 1 ) - Mauritania . ( مراكش كنونى ) .